Blog
lestat
lestat
112 obserwujących 2137 notek 1856179 odsłon
lestat, 5 maja 2008 r.

Wyspa Sobieszewska III - historia ujścia Wisły

  Wisła do roku 1840 uchodziła sobie  Nogatem  i nieco wyżej Szkarpawą do Zalewu Wiślanego.oraz swoim  głównym ujściem w Gdańsku. Jednak ujście to okazało się w pewnym momencie niewystarczającym dla oddania nadmiaru wód morzu. Dlatego w nocy z dnia 31 stycznia na 1 lutego 1840 r. nastąpiła katastrofa. Potężny zator lodowy, jaki utworzył się w miejscowości Płonia, spowodował zablokowanie odpływu wód wiślanych w kierunku Gdańska, które wezbrawszy do niespotykanych rozmiarów runęły w kierunku Bałtyku, przerywając Mierzeję Wiślaną w okolicach Górek Wschodnich. W ten sposób powstało nowe ramię i nowe ujście Wisły, nazwane bardzo trafnie przez Wincentego Pola - Śmiałą Wisłą. W wyniku tego żywiołu w 1840 r. powstał półwysep, którego zachodnią część stanowił teren obecnej Wyspy Sobieszewskiej - zdjęcia ujścia Wisły Śmiałej w poprzednim wpisie .

Aby ratować Żuławy w 1858 roku wybudowano śluzę w Białej Górze na Nogacie.

Po przełomie Wisły w 1840 roku nie ustało zagrożenie powodziowe dolnej Wisły - z powodu krętego jej biegu. Po kolejnych powodziach, w 1877 roku powstał projekt uregulowania ujścia. Prace rozpoczęto suchym wykopem długości ponad 7 km do morza, i wykonaniem obwałowań (przemieszczono ponad 7 mln m3 ziemi, zużyto ponad 0,5 mln m3 faszyny, prawie 300 000 m3 tłucznia i kostki) i zbudowano w 1894 dwie nowe śluzy .

Śluza Gdanska Głowa na Szkarpawie

oraz śluzę w Przegalinie na Martwej Wiśle ( ta śluza obenie jest zasypana od strony Wisły obok jest Nowa Przegalina - zdjęcia w dalszej częsci wpisu )

Teraz głos oddaję swiadkom roku 1895.

Robert Sander , dziennikarz piszacy dla Danziger Zeitung ujal jako naoczny swiadek tak to w swoim artykule :
Powódz z 1888 roku wyrządzając milionowe szkody pokazala powage tej sprawy . Rzad pruski nie mogl juz udawac , ze nie widzi potrzeby czynnej pomocy dla ziem i ludnosci dolnych ujsc Wisly . Po dlugich namyslach powstal plan budowy nowego ujscia na polnocy biegu rzeki na wprost mniej wiecej od miejscowosci Schoenbaum . Tam gdzie bieg rzeki skrecal na zachod niedaleko Heringskrug ma nurt rzeki zostac zamkniety walami , wprowadzony do nowego koryta i miedzy Schiewenhorst i Nickelswalde wprowadzony do morza . Dzieki dwom sluzom kolo Einlage reszta nurtu rzeki az do Gdanska miala byc umartwiona . Ten odwazny plan stal sie rzeczewistoscia . W ciagu kilku lat powstal tutaj sztuczny bieg rzeki z wielkimi walami przeciwpowodziowymi , ktory naprawde mozna bylo zawierzyc , i dwie nowoczesne sluzy kolo Einlage . Byla to jak na tamte czasay najwieksza regulacja rzeki ludzka reka -pokazanie wielkiej rzece nowego kierunku ku morzu .
Prace postepowaly bardzo szybko , ale zatrzymano je przed sama wydma w Schiewenhorst . Wstrzymanie tych prac zostalo wytlumaczone przez technikow :
"tu nie trzeba pracowac - reszte musi rzeka sama zrobic . "
Lod w roku 1985 zostal wybrany do dokonczenia tej pracy .
Przyszedl jak co roku . Czesc puszczono jeszcze dawna droga w kierunku Neufähr-Messina . I zaczelo sie , zamknieto waly i zamknieto sluzy , tak ze cala woda poplynela w kierunku polnocnym na wydmy .
Czy sie uda ?
Czas otwarcia przekopu byl wyznaczony co do godziny . Oczywiscie Danziger Zeitung wyslal na to wielkie wydazenie caly sztab dziennikarzy . Robert Sander byl wsrod nich ." Powozem konnym pojechalismy na jedyny prom na tamtejszej Wisle w Bohnsack. Ale prom nie kursowal ; za duzo kry niosla z soba rzeka . Musielismy nasz pojazd zostawic I po dlugich poszukiwaniach znalezlismy odwaznych flisakow , ktorzy przeprawili nas na druga strone . O przeprawie pozostalych , ktorzy zostali na tamtej stronie nie bylo mowy , kra byla coraz wieksza . Tak ze w kilku najelismy powoz I pojechalismy dalej . W Schiewenhorst bylo wielkie poruszenie , wszyscy oczekiwali juz tego najwazniejszego momentu . Weszlismy na wysoka wydme I spogladalismy z niej na to nowe proste lozysko rzeki , ktore jeszcze bylo suche , daleko z przodu widac bzlo czerwone mury i zelazne wrota dwoch sluz . W wydmie na dlugosci ok jednego km ciagnal sie waski row , row tak waski , ze z latwoscia go kilka razy przeskoczylem .

Zdjęcie tuz przed puszczeniem Wisły w jej nowy bieg 31 marca 1895 przed 15.45

 

Na najwyższym wzniesieniu wydmy w Nickelswalde (Mikoszewie) zbudowano prowizoryczny domek z drągów sosnowych, służący jako schronienie pana nadprezydenta (Oberpräsident) i jego świty. Rów oddzielający przekop od morza miał około 1 metra szerokości. Wokół na usypanym pagórku zgromadził się tłum ludzi. Na początku stali różni prominenci, dalej zwykli ludzie. 

Jego uroczystego otwarcia dokonano 31 marca 1895 r. o godz. 15.45, z osobistego polecenia cesarza Wilhelma II który wydał polecenie telefonicznie.

 Pięknie wypolerowany i ozdobiony kwiatami szpadel został wręczony nadprezydentowi Gosslerowi, aby ten dokonał uroczystego przebicia nowego ujścia Wisły. Ze słowami: Błogosławię to wielkie dzieło prowincji zachodniopruskiej, nadprezydent uczynił pierwszy sztych szpadlem, po czym uniósł go w górę, co tłum przyjął z wielkim entuzjazmem. W tym momencie na prawym brzegu ruszyło z kopyta 50 furmanek, które dotychczas odgradzały groblę od gapiów. W pośpiechu, z woźnicami strzelającymi z batów na wiwat, opuściły one rejon grobli" - tak opisywał powstanie wyspy Heinitz Albert Pohl w "Z zapisków Nickelswalde."

 

Powoli zaczela plynac woda do nowego lozyska , mozna powiedziec powoli I z ociaganiem , ale juz po godzinie poziom wody podniosl sie na kilka metrow i w tym malym rowie utworzyl sie strumyk . Strumien wody przybieral na sile I juz wkrotce z szumem poplynela pierwsza woda z Wisly przy Schiewenhorst do morza . Row poszerzal sie z sekundy na sekunde , ze strumyka zrobila sie mala rzeczka , ktora ciagle podmywala brzegi rowu . W ten marcowy dzien zmierzch nadszedl szybko . Skoro swit bylismy juz na miejscu I nie uwiezylismy wlasnym oczom , wydma na ktorej wczoraj stalismy nie istniala , z tego malego rowku , ktory widzielismy wczoraj po poludniu utwozylo sie na 1 kilometr szerokie ujscie , ktore jeszcze z godziny na godzine sie poszerzalo . Na to co czlowiek potrzebowalby miesiace podolala rzeka w ciagu jednej nocy . W tym momencie musielismy myslec o roku 1840 , w ktorym to rozwiezla sila natury przelamala waly . Teraz wykorzystano ta sile planowo I z rozumem .
Radosc byla nie tylko wsrod budowniczych tego przedsiewziecia ale takze wsrod mieszkancow Zulawy , gdyz obawa powodzi zostala na zawsze zazegnana .

31 marca 1895 w okolicach godziny 19.00 

 

Obecnie głowne ujście Wisły wygląda tak , po lewej port w Przegalinie i samochody czekające na przeprawę promową

i okiem ptaka

oraz mapa Wyspy Sobieszewskiej która przed 1840 była lądem stałym , pomiędzy 1840 a 1895 półwyspem a od 1895 wyspą .

Klika zdjęć z dwóch śluz  w Przegalinie

pomiedzy dwiema sluzami

Stara sluza

Nowa sluza

Uroczy drewniany dom pomiedzy śluzami

który okazał się państwowym urzędem

Oprócz nas nową śluzę obserwowały czaple

 

 

Skomentuj Obserwuj notkę Napisz notkę Zgłoś nadużycie
NEWSY - TOP 5

O mnie

W związku z końcem postkomunistów,a poszerzeniem pojęcia lewica oraz uznaniem Gierka za patriotę - odkurzam znaczek sprzed 35 lat image "Za nic bym nie chciał , aby uważano mnie za człowieka poważnego , bo w obecności tzw. poważnych ludzi dzieci bawia się bez wigoru i radości , kobiety przestają być zalotne , wojskowi nie chcą opowiadac pieprznych anegdot , maski zdejmuja lub nadziewają w ich obecności tylko ludzie smutni. A na dodatek - durnie są zawsze poważni. counter
free counters Jeden z tych poważnych wygłosił najgłupsze zdanie w salonie na mój temat "dyskomfort części dyskutantów wynikający z tej wprost niemożliwej już do banalizowania, relatywizowania czy tym bardziej ignorowania kompromitacji PO, wzrósł niepomiernie i manifestuje się w sposób różnoraki. Jedni fundują nam różnego rodzaju divertissement w postaci zagadek...."

Ostatnie notki

Najpopularniejsze notki

Tagi

Tematy w dziale